Faiz Türleri Nedir?

Adi kanuni faiz (yasal faiz) nedir?

Adi kanuni faiz, günlük dilde "yasal faiz" olarak da anılır. Borçlar Kanunu ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca, taraflar arasında bir faiz oranı kararlaştırılmamışsa ve borç ilişkisi ticari nitelikte değilse (yani taraflardan en az biri tacir değilse) uygulanan orandır. Aynı oran, borçlunun temerrüde düştüğü (borcunu zamanında ödemediği) durumlarda temerrüt faizi olarak da kullanılır: adi işlerde temerrüt faizi oranı, sözleşmede farklı bir oran kararlaştırılmamışsa yasal faiz oranı ile aynıdır.

Güncel durum (2026): 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile hesaplama yöntemi değişti. Önceden sabit bir yüzde (son olarak %24) olan bu oran, artık her yıl TCMB'nin bir önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i olarak belirleniyor. 2025 yılsonu reeskont oranı %38,75 olduğu için, 2026 yılı için geçerli yasal faiz oranı %38,75 x 0,80 = %31'dir. Eğer 30 Haziran'daki reeskont oranı, bir önceki 31 Aralık'takinden 5 puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında yeni oran geçerli olur.

Ticari temerrüt faizi nedir?

Ticari temerrüt faizi, her iki tarafın da tacir olduğu ve borcun her iki taraf için de ticari iş niteliğinde olduğu ilişkilerde uygulanır (3095 sayılı Kanun madde 2). Sözleşmede taraflar farklı bir temerrüt faizi oranı kararlaştırmışlarsa o oran geçerlidir; kararlaştırılmamışsa TCMB'nin kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranı esas alınır. Bu oran genellikle yasal faizden belirgin ölçüde yüksektir, çünkü ticari hayatta gecikmiş ödemelerin maliyeti daha ağır kabul edilir. Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi, mal ve hizmet tedarikinde geç ödemeler için ayrıca özel bir temerrüt faizi rejimi de öngörebilir; sözleşmenizin bu kapsamda olup olmadığını bir hukuk danışmanıyla teyit etmeniz önerilir.

Reeskont faizi nedir?

Reeskont faizi (iskonto faizi), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) vadesine en çok 3 ay kalan senetler (bono, poliçe gibi kambiyo senetleri) karşılığında yaptığı reeskont işlemlerinde uyguladığı orandır. Bu oran, özellikle senede bağlı alacaklarda ve bazı vergi mevzuatı hesaplamalarında (örneğin Vergi Usul Kanunu'na göre senetlerin ve çeklerin değerlemesinde) referans olarak kullanılır. TCMB bu oranı düzenli olmayan aralıklarla, Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğlerle günceller.

Avans faizi nedir?

Avans faizi, TCMB'nin bankalara açtığı kısa vadeli avans (kredi) işlemlerinde uyguladığı orandır. Bu oran, ticari temerrüt faizinin de dayanağıdır (bkz. yukarıdaki "Ticari temerrüt faizi" bölümü): yani ticari işlerde sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa uygulanan oranla sayısal olarak aynıdır. Bazı hesaplama araçları ve resmi belgeler bu iki kavramı ayrı satırlar olarak listeler, bu yüzden kalkülatörümüzde de ayrı bir seçenek olarak sunuyoruz.

"En yüksek mevduat faizi" neden kalkülatörde hazır bir seçenek değil?

Bazı icra dosyalarında veya sözleşmelerde "bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı" esas alınabilir. Ancak bu oran; bankaya, mevduatın vadesine (1 yıla kadar veya 1 yıl ve üzeri) ve para birimine (TL, USD, EUR) göre değişir ve TCMB tarafından ayrı bir tablo olarak yayımlanır; tek bir sabit yüzde değeri yoktur. Bu nedenle kalkülatörümüzde bu tür durumlar için "Manuel" seçeneği sunulur: ilgili tabloyu kontrol ederek güncel oranı kendiniz girebilirsiniz.

Hangi faiz türü hangi durumda uygulanır? Özet tablo

Aşağıdaki tablo, dört ana faiz türünün ne zaman uygulandığını özetler. Her satırı kendi rakamlarınızla denemek isterseniz Hesaplama Örnekleri sayfasında beş farklı senaryo için adım adım çözülmüş hesaplamalar bulabilirsiniz:

Verileriniz bu sayfada da güvende

Bu rehber sayfası, aynı İcra Faiz Hesaplama aracının parçasıdır ve aynı gizlilik ilkelerine tabidir: hiçbir kişisel veri toplanmaz veya sunucuda saklanmaz. Sitenin veri işleme uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi için Gizlilik sayfamıza bakabilirsiniz.